4 ਅਪ੍ਰੈਲ, 1905 ਨੂੰ, ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਭੁਚਾਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਾਂਗੜਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਇਆ । ਰਿਕਟਰ ਪੈਮਾਨੇ ‘ਤੇ 7.8 ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਵਾਲੇ ਭੂਚਾਲ ਨੇ ਵਿਆਪਕ ਤਬਾਹੀ ਮਚਾਈ ਅਤੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ‘ਤੇ ਅਮਿੱਟ ਛਾਪ ਛੱਡੀ । ਭੂਚਾਲ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਕਾਂਗੜਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਪੂਰੇ ਖੇਤਰ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਅਤੇ ਕਸਬਿਆਂ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ । ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਿਆ ਅਤੇ ਕਈ ਇਮਾਰਤਾਂ ਢਹਿ ਗਈਆਂ । ਸਭ ਤੋਂ ਦਰਦਨਾਕ ਨੁਕਸਾਨ ਕਾਂਗੜਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਦੇ ਮਲਬੇ ਹੇਠਾਂ ਦਬ ਗਏ। ਇਸ ਤਬਾਹੀ ਨੇ ਲਗਭਗ 20,000 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਲੈ ਲਈ ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਗਏ ।
ਖੇਤਰ ਦਾ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਬਰਬਾਦ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਰਾਹਤ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਆਈ । ਭਾਰੀ ਤਬਾਹੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਭੂਚਾਲ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਫ਼ਤਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਵੀ ਲਿਆਂਦੀਆਂ, ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਅਗਲੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਅਤੇ ਤਿਆਰੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ। ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਇਸ ਦੁਖਦਾਈ ਘਟਨਾ ਦੀ 120ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਮਨਾ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਅਸੀਂ ਕਾਂਗੜਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਲਚਕੀਲੇਪਣ ਅਤੇ ਸਾਹਸ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਇਆ ।
ਇਹ ਭੁਚਾਲ ਕੁਦਰਤੀ ਆਫ਼ਤਾਂ ਦੀ ਅਣਪਛਾਤੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਅਤੇ ਆਫ਼ਤ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਦੀ ਪੂਰੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਸੀਂ ਅਤੀਤ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਵੀ ਮੌਕਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1905 ਦੇ ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਦਿਨ ‘ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਜਾਨਾਂ ਗਵਾਈਆਂ। ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੇ ਭੁਚਾਲਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਕਈ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ, ਤਿਆਰੀ, ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਅਤੇ ਲਚਕੀਲੇਪਣ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ‘ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ। ਇਹ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਢਾਂਚਾਗਤ ਨਿਯਮਾਂ ਤੱਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ । ਇੱਥੇ ਭੂਚਾਲ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਯਤਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਹਨ:
1. ਭੂਚਾਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ
ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੇ ਭੂਚਾਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ (EEWS) ਵਿਕਸਿਤ ਅਤੇ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਚਾਲ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੁਝ ਸਕਿੰਟਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕੁਝ ਮਿੰਟਾਂ ਤੱਕ ਦੀਆਂ ਚੇਤਾਵਨੀਆਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਕਦਮ ਚੁੱਕਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਵਾਜਾਈ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਖਾਲੀ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਰੋਕਣਾ। ਜਾਪਾਨ: ਜਾਪਾਨ ਮੌਸਮ ਵਿਗਿਆਨ ਏਜੰਸੀ (ਜੇਐਮਏ) ਭੂਚਾਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਟੀਵੀ, ਰੇਡੀਓ ਅਤੇ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਅਲਰਟ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮੈਕਸੀਕੋ: ਮੈਕਸੀਕਨ ਸਿਸਮਿਕ ਅਲਰਟ ਸਿਸਟਮ (SASMEX) ਮੈਕਸੀਕੋ ਸਿਟੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਖੇਤਰਾਂ ਲਈ ਭੂਚਾਲ ਚੇਤਾਵਨੀਆਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਭੂਚਾਲ ਦੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਲਈ ਸੰਭਾਵਿਤ ਹਨ ।
2. ਬਿਲਡਿੰਗ ਕੋਡ ਅਤੇ ਨਿਯਮ
ਸਰਕਾਰਾਂ ਅਕਸਰ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਬਿਲਡਿੰਗ ਕੋਡ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਅਤੇ ਲਾਗੂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਢਾਂਚਾ ਭੂਚਾਲ ਰੋਧਕ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਕੋਡਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਕਿ ਇਮਾਰਤਾਂ ਨੂੰ ਭੂਚਾਲ ਦੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਦਾ ਸਾਮ੍ਹਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਢਹਿ ਜਾਣ ਦੇ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਘਟਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ (ਅਮਰੀਕਾ): ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਬਿਲਡਿੰਗ ਸਟੈਂਡਰਡ ਕੋਡ (ਟਾਈਟਲ 24) ਵਿੱਚ ਨਵੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਲਈ ਭੂਚਾਲ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨਿਯਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। 1994 ਦੇ ਨੌਰਥਰਿਜ਼ ਭੂਚਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਢਾਂਚਿਆਂ ਨੂੰ ਰੀਟਰੋਫਿਟਿੰਗ ਲਈ ਸਖ਼ਤ ਨਿਯਮ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਤੁਰਕੀ: 1999 ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਇਜ਼ਮਿਤ ਭੂਚਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਤੁਰਕੀ ਨੇ ਇਮਾਰਤ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਮਿਆਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਭੂਚਾਲ ਸੰਬੰਧੀ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੋਡ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ।
3. ਜਨਤਕ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਮੁਹਿੰਮਾਂ
ਸਰਕਾਰਾਂ ਅਕਸਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭੂਚਾਲ ਦੇ ਜੋਖਮਾਂ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਉਪਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਨ ਲਈ ਜਨਤਕ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਚਲਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਭੂਚਾਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ “ਛੱਡਣਾ, ਢੱਕਣਾ ਅਤੇ ਫੜਨਾ” ਸਿਖਾਉਣਾ ਅਤੇ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਕਿੱਟਾਂ ਅਤੇ ਨਿਕਾਸੀ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਹੈ ਇਸ ਬਾਰੇ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। USA (ਫੈਡਰਲ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਏਜੰਸੀ – FEMA): FEMA ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ “ਸ਼ੇਕ ਆਉਟ”, ਇੱਕ ਗਲੋਬਲ ਭੂਚਾਲ ਅਭਿਆਸ ਦੁਆਰਾ ਭੂਚਾਲ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਾਰੇ ਵਿਦਿਅਕ ਸਰੋਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ: ਨੈਸ਼ਨਲ ਡਿਜ਼ਾਸਟਰ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਅਥਾਰਟੀ (NDMA) ਭੂਚਾਲ ਸੁਰੱਖਿਆ ਜਾਣਕਾਰੀ, ਆਫ਼ਤ ਤਿਆਰੀ ਗਾਈਡ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਭੂਚਾਲ-ਸੰਭਾਵਿਤ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ।
4. ਭੂਚਾਲ-ਰੋਧਕ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ
ਸਰਕਾਰਾਂ ਅਕਸਰ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਿ ਉਹ ਭੁਚਾਲਾਂ ਦਾ ਸਾਮ੍ਹਣਾ ਕਰ ਸਕਣ, ਪੁਲਾਂ, ਡੈਮਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜਮਾਰਗਾਂ ਵਰਗੇ ਨਾਜ਼ੁਕ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਮੁੜ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ‘ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਆਰਥਿਕ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਕਾਫੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਘਟਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਫ਼ਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਰਿਕਵਰੀ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ: 2011 ਦੇ ਕ੍ਰਾਈਸਟਚਰਚ ਭੂਚਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਈ ਉਪਾਅ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਆਵਾਜਾਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਰੀਟਰੋਫਿਟਿੰਗ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ।
ਚਿਲੀ: ਚਿਲੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜਨਤਕ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਭੂਚਾਲ ਦੀ ਲਚਕਤਾ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ‘ਤੇ ਵੀ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸੈਂਟੀਆਗੋ ਵਰਗੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ।
5. ਭੂਚਾਲ ਦੇ ਖਤਰੇ ਦੀ ਮੈਪਿੰਗ
ਸਰਕਾਰਾਂ ਅਕਸਰ ਭੂਚਾਲ ਦੇ ਖਤਰੇ ਦੀ ਸਪਸ਼ਟ ਤਸਵੀਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਭੂਚਾਲ ਦੇ ਖਤਰੇ ਦੀ ਮੈਪਿੰਗ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਭੂਮੀ-ਵਰਤੋਂ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਸੰਕਟਕਾਲੀਨ ਤਿਆਰੀ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੂਚਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ: ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਰਵੇਖਣ (USGS) ਸਥਾਨਕ ਅਤੇ ਰਾਜ ਪੱਧਰਾਂ ‘ਤੇ ਨੀਤੀ ਅਤੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭੂਚਾਲ ਦੇ ਖਤਰੇ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ ਨੂੰ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਅਪਡੇਟ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਾਪਾਨ: ਜਾਪਾਨ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਸਥਾਨਕ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋਖਮ ਦੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਭੂਚਾਲ ਦੇ ਖਤਰੇ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ।
6. ਆਫ਼ਤ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਅਤੇ ਰਿਕਵਰੀ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ
ਸਰਕਾਰਾਂ ਭੂਚਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਅਤੇ ਰਿਕਵਰੀ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਦਾ ਤਾਲਮੇਲ ਕਰਨ ਲਈ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਏਜੰਸੀਆਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ । ਇਸ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ, ਪਾਣੀ, ਅਤੇ ਡਾਕਟਰੀ ਸਪਲਾਈ ਵਰਗੇ ਸਰੋਤਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਨਾਲ ਹੀ ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ।
ਨੇਪਾਲ : 2015 ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਗੋਰਖਾ ਭੂਚਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨੇਪਾਲ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਆਫ਼ਤ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਸਮਰੱਥਾ ਅਤੇ ਰਿਕਵਰੀ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ‘ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ।
ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ : ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਆਫ਼ਤ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਏਜੰਸੀ (BNPB) ਭੂਚਾਲ ਅਤੇ ਸੁਨਾਮੀ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਖਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ 2004 ਦੇ ਹਿੰਦ ਮਹਾਸਾਗਰ ਭੂਚਾਲ ਅਤੇ ਸੁਨਾਮੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਅਤੇ ਰਿਕਵਰੀ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਹੀ ਹੈ ।
7. ਭੂਚਾਲ ਸੰਬੰਧੀ ਜੋਖਮ ਬੀਮਾ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਸਹਾਇਤਾ
ਵੱਡੇ ਭੂਚਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਸਨੀਕਾਂ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿੱਤੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲਈ ਸਰਕਾਰਾਂ ਕਈ ਵਾਰ ਭੂਚਾਲ ਬੀਮਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਬੀਮਾ ਪ੍ਰਦਾਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਭੂਚਾਲ ਕਵਰੇਜ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਜਾਪਾਨ: ਜਾਪਾਨ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਭੂਚਾਲ ਬੀਮਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਾਲਿਸੀਧਾਰਕ ਭੂਚਾਲ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਬੀਮਾ ਭੁਗਤਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ।
ਤੁਰਕੀ: 1999 ਦੇ ਭੂਚਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਤੁਰਕੀ ਨੇ ਇੱਕ ਰਾਜ-ਸਮਰਥਿਤ ਭੂਚਾਲ ਬੀਮਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ, DASK ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਭੂਚਾਲਾਂ ਕਾਰਨ ਹੋਏ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਘਰਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਦਾ ਬੀਮਾ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ 7.7 ਤੀਬਰਤਾ ਦਾ ਭੂਚਾਲ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ 28 ਮਾਰਚ, 2025 ਨੂੰ ਮਿਆਂਮਾਰ ਵਿੱਚ ਆਇਆ, ਜਿਸਦਾ ਕੇਂਦਰ ਸਾਗਿੰਗ-ਮੰਡਲੇ ਸਰਹੱਦੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸੀ। ਭੂਚਾਲ ਕਾਰਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਜਾਨੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਵਿਆਪਕ ਤਬਾਹੀ ਹੋਈ ।
ਜਾਨੀ ਅਤੇ ਨੁਕਸਾਨ:
ਮੌਤਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ: ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਮੌਤਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 2,886 ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ, ਇਸ ਡਰ ਦੇ ਨਾਲ ਕਿ ਅੰਤਿਮ ਸੰਖਿਆ 3,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਬਚਾਅ ਕਾਰਜ ਜਾਰੀ ਹਨ । ਜ਼ਖਮੀ: 4,600 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋਣ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਡਾਕਟਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਲਾਪਤਾ ਵਿਅਕਤੀ: ਲਗਭਗ 373 ਲੋਕ ਅਜੇ ਵੀ ਲਾਪਤਾ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਹੋਰ ਜਾਨੀ ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ ।
ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ: ਹਸਪਤਾਲਾਂ, ਸਕੂਲਾਂ ਅਤੇ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਢਾਂਚੇ ਸਮੇਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਢਹਿ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਖਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸਾਗਾਇੰਗ, ਮਾਂਡਲੇ ਅਤੇ ਨੇਪੀਡਾਵ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ। ਸਾਡੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਭੁਚਾਲ ਦੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਦਾ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਅਜਿਹੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਲਿਜਾ ਸਕੀਏ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਤੁਸੀਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਰੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਡਿਜ਼ਾਸਟਰ ਕੰਟਰੋਲ ਰੂਮ ਦੇ ਟੋਲ-ਫ੍ਰੀ ਨੰਬਰ 1077 ‘ਤੇ ਭੂਚਾਲ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹੋ ।
ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੁਦਰਤੀ ਜਾਂ ਮਨੁੱਖੀ ਆਪਤਾਵਾਂ ਸਮੇਂ ਕੀਮਤੀ ਜਾਨਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਰਟੀਆਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ , ਹਰੇਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਜ਼ੋ ਸਿਵਲ ਡਿਫੈਂਸ ਦੇ ਕੰਟਰੋਲਰ, ਰੈੱਡ ਕਰਾਸ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ , ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਰਟੀਆਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਚਾਉ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰੀ ਅਤੇ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰਾਂ ਵਲੋਂ ਹਦਾਇਤਾਂ ਵੀ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਆਪਣੇ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਦਾਵਾਂ ਦੌਰਾਨ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਪਿੰਡਾਂ , ਕਸਬਿਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਫ਼ਤ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਸਿਵਲ ਡਿਫੈਂਸ ਫਸਟ ਏਡ ਫਾਇਰ ਸੇਫਟੀ ਟੀਮਾਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਦੋ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਦੇਕੇ ਅਭਿਆਸ ਅਤੇ ਮੌਕ ਡਰਿੱਲਾਂ ਕਰਵਾਈਆਂ ਜਾਣ ।
ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਿਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਵਲੋਂ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਆਫ਼ਤ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਫਸਟ ਏਡ ਫਾਇਰ ਸੇਫਟੀ ਦੀ ਪ੍ਰੈਕਟਿਕਲ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ , ਚਾਰ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਸਕੂਲਾਂ ਵਲੋਂ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਨਾਲ ਅਜਿਹੇ ਵਿਸ਼ਾ ਮਾਹਿਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਕਰਵਾਈਆਂ ਜਾਣ ਜ਼ੋ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ , ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਅਦਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਟ੍ਰੇਨਰ ਹਨ ਨਾ ਕਿ ਕੇਵਲ ਲੈਕਚਰ ਕਰਵਾਏ ਜਾਣ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ , ਰਾਜਸਥਾਨ , ਕੇਰਲਾ ਆਦਿ ਰਾਜਾਂ ਵਲੋਂ ਸਕੂਲ ਪੱਧਰ ਤੇ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗਾਂ ਕਰਵਾਈਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਅਤੇ ਖ਼ੇਤਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੋਜਵਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਬਣਾਕੇ , ਮਹੱਲਿਆਂ ਕਾਲੋਨੀਆਂ ਵਿਖੇ ਮੌਕ ਡਰਿੱਲਾਂ ਕਰਵਾਈਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਜ਼ੋ ਕਿਸੇ ਵੀ ਆਫ਼ਤ, ਘਰੇਲੂ ਘਟਨਾਵਾਂ, ਹਾਦਸਿਆ , ਦਿਲ ਦੇ ਦੋਰੇ ਕਾਰਡੀਅਕ ਅਰੈਸਟ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਗੈਸਾਂ ਲੀਕ ਹੋਣ ਬਿਜਲੀ ਸ਼ਾਟ ਸਰਕਟ ਅਤੇ ਧੂੰਏਂ ਸਮੇਂ ਕੀਮਤੀ ਜਾਨਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਰਟੀਆਂ ਨੂੰ ਬਚਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਕੀਮਤੀ ਜਾਨਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਰਟੀਆਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਨਾਲ , ਸਰਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਬੀਮਾ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਲੋਂ , ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦੇਣੇ ਪੈਂਦੇ ।
ਲੇਖਕ:
ਰਾਜਨ ਕੁਮਾਰ ਸ਼ਰਮਾ
ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਡਾਕਘਰ, ਦੁਗਲੀ, ਤਹਿਸੀਲ ਭੋਰੰਜ (ਉਪ ਤਹਿਸੀਲ ਲੰੂ)
ਜਿਲਾ ਹਮੀਰਪੁਰ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼।
ਦੂਰਭਾਸ਼: 9459779314
ਈਮੇਲ: [email protected]
